SULYAP SA BYAHENG MINDORO

 

Katutubong Mangyan

 

Sila'y ating nakikita sa lansangan

Lingon sa kaliwa ,lingon sa kanan

Palakad lakad sa bawat daan

At kung sila'y tawagi'y mangyan

Mangyan, na may pinapahalagahan

Pamilya, kultura at kapaligiran

Maging bulubundukin at kagubatan

Ang kanilang yaman na pinakaiingatan

Maliit na bagay ay kanilang pinapahalagahan

Hindi basta nagtatapon dahil alam na kaylangan

Yan ang tunay na tao ,alam ang hirap ng buhay

Kaya naman tatak na sila ng kasaysayan

Hindi lang sila isa, hindi lang dalawa

Kundi tribu, tribu pa

May pagkakaisa at pakikisama sa mga kalahi na nakasama

Sila'y parte ng pundasyon ng kultura at yaman ng tradisyon ng ating bansa

Pamana ng Nakaraan: Ang Paglalakbay ni Lira

       Sa ilalim ng nag-aapoy na liwanag ng haring araw, naglalakad si Lira sa makitid na daan ng kanilang baryo sa Mindoro. Hawak niya ang isang basket ng bagong ani mula sa palayan—simbolo ng isang pangako na muling ipapasa sa susunod na henerasyon.

       "Sumama ka sa akin, Lira. Ipapakita ko sa’yo ang mundo ng ating mga ninuno," wika ng kanyang Lola Bining, habang sila’y papasok sa kagubatan.

        Sa paglalakad, inilarawan ni Lola Bining ang kwento ng harana at ang halaga nito sa panliligaw noong panahon nila. Sa harap ng punong balete, nagkwento siya tungkol sa paggalang ng mga Pilipino sa kalikasan—ang pag-alay ng pagkain sa mga diwata upang humiling ng magandang ani.

         "Ang kultura natin ay hindi lamang nakikita sa libro, apo," dagdag niya. "Ito’y nararamdaman, nabubuhay sa bawat salinlahi. Tulad ng bayanihan, kung saan magtutulungan ang lahat sa paglipat ng bahay na hindi lamang ito gawa, ito’y damdamin ng pagiging magkakapitbahay."

          Habang papalapit ang dilim, narating nila ang baryo kung saan may nagaganap na pista. Masiglang mga tao, makukulay na banderitas, at masasarap na pagkain ang bumungad kay Lira. Sa gitna ng saya, nakita niya ang mga kabataang nagtatanghal ng pandanggo sa ilaw habang pinapalakpakan ng mga matatanda.

        Habang pinagmamasdan ni Lira ang eksena, tumagos sa puso niya ang sinabi ni Lola: "Ang kultura ay hindi lamang pagtingin sa nakaraan; ito rin ang pagtatanim ng mga tradisyong ito para sa kinabukasan. Ikaw ang magsasabi sa susunod na henerasyon: 'Sumama ka sa aking biyahe.’"

       Naramdaman ni Lira ang bigat at ganda ng kanilang kultura. Sa araw na iyon, ipinangako niya sa sarili na hindi niya hahayaang maglaho ang mga tradisyon ng kanilang lahi.

Malusog na Katawan, Masayang Buhay

Paksa: Pag papanatili na maging malakas ang katawan

Sa tamang pagkain, simulan ang hakbang,

Prutas at gulay ang siyang pagsaluhan,

Malinis na tubig ang siyang inumin,

Dahil biyaya ang buhay, kalusugan ay alagaan.

Ehersisyo’y gawin, sa araw-araw,

Nang puso't katawa'y lumakas ng tunay,

Huwag tamarin sa kilos ng buhay,

Dahil sigla't kalakasan ,ang gantimpalang taglay.

Tulog na sapat ay ating tuparin,

Pahinga’y sandigan ng lakas na atin,

Iwasan ang bisyo’t masasamang gawain,

Upang malusog na buhay ay makamit natin.

Disiplina sa sarili ang laging sandigan,

Kalusugan at sigla ang ating kayamanan,

Dasal sa Diyos ay huwag kaligtaan,

Sa malusog na katawan, tagumpay ay tangan.

DULOT NG KAPANGYARIHAN

 

Sa mundong puno ng kasakiman,

Hindi mawari kung ano ang katotohanan.

Mga taong nag-uunahan sa kapangyarihan,

Mga taong nag-aagawang mamuno sa pamahalaan.

Sa politika’t kapangyarihan,

Nagaganap ang hidwaan, alitan.

Naglalaho ang pag-asa ng bayan,

Dulot ng kasakiman ng iilan.

Mga lider na puno ng gahaman,

Kanilang kapangyarihan ay abuso.

Pamayanan natin ay nagsusumamo,

Sa makatarungan, ito’y kailangan.

Kaya’t tayo’y magtutulungan,

Alisin ang masamang dulot ng kapangyarihan.

Sa pamayanan at politika’y magbago,

Upang maging mas makatarungan ang daan.

Sa tamang pangangasiwa, mabubura ang kahirapan,

Sa pamayanan natin, magkakaroon ng pag-asa’t kaligayahan.

Kapangyarihan sa politika, hindi para sa sariling kapakinabangan,

Kundi para sa bayan, upang umusbong ang kanyang kagandahan.

Piniling Maging Sigurado, Pinipilit, Siguro

Papapalapit sa pinto,

Hindi alam kung tutuloy.

Dideretso ba o hihinto?

Hindi na alam ang sigurado.

Teka, tayo nga ba'y naging sigurado?

Mas mabuting sabihin natin na lahat ng iyon ay siguro.

Siguro, hindi talaga natin pinili ang bumalik.

Siguro, hindi talaga natin ginusto ang matamis na yakap at halik.

Siguro, nadala lang tayo sa paulit-ulit na pangungulit.

Siguro, mas mabuti na sabihing pinilit kaysa pinili.

Pinilit buuin ang isa’t isa kahit na hindi tugma.

Pinilit na kumanta sa tonong hindi naman akma.

Pinilit isulat ang istoryang hindi isa’t isa ang paksa.

Pinilit piliin ang taong hindi sa’yo nakatadhana.

Ngayon, kung muli man na magtagpo,

Siguradong ako'y tuluyang nakalabas na sa pinto.

Puso mo naman ay tuluyan ng nakakamdado.

Iwan na ang nakaraan, paalam sa naging pag-ibig na walang kasiguraduhan.

BUOD NG ANG DUGO NI JUAN LAZARO ni Rogelio Ordoñez

   Si Mando ay isang manggagawa sa isang pabrika ng tela. Habang nagtatrabaho, naririnig niya ang mga tunog ng makina at ramdam niya ang mainit na kapaligiran at ang hindi mapalagay na damdamin ng kanyang mga kasamahan na nagpaplano ng isang welga. May sama ng loob ang mga manggagawa dahil sa hindi makatarungang kalagayan sa trabaho katulad ng mababang sahod, at hindi makataong oras ng paggawa.

     Nagsimula ang pagwewelga at napagdesisyon ni Mando na hindi siya sasama sa welga dahil kailangan niyang magtrabaho para sa kanyang pamilya. Sinubukan siyang pilitin ni Kadyo, ang lider ng mga manggagawa, ngunit tumanggi si Mando. Alam niyang may katwiran ang mga manggagawa sa pag-aaklas, ngunit mas pinili niyang isipin ang pangangailangan ng kanyang pamilya. Dahil sa desisyon niyang magpatuloy sa trabaho, pinagkalooban siya ng tagapamahala ng pabrika ng dagdag sa sahod upang mapunan ang kakulangan dulot ng welga.

      Nang matapos ang oras ng trabaho, lumabas si Mando ng pabrika at hinarap ang mga nag-aaklas na kasamahan. Hinarap siya ni Kadyo na galit na galit dahil sa hindi pagsama sa kanila. Dahil dito, pinagtulungan siyang saktan ng kanyang mga kasamahan bilang parusa sa kanyang naging desisyon na hindi makiisa sa welga.

LENI ROBREDO ISANG INSPIRASYON SA SERBISYO PUBLIKO

 

     Marami man ang bumabatikos si Leni ay patuloy na naglilingkod. 

Si Maria Leonor "Leni" Gerona Robredo, o mas kilala bilang Leni Robredo, ay isang prominenteng politiko at lider sa Pilipinas. Ipinanganak siya noong Abril 23, 1965, sa Naga City, Camarines Sur. Kilala siya sa pagiging boses ng mga hindi naririnig at sa kanyang malasakit sa mga mahihirap at marginalized na sektor ng lipunan. 

          Si Leni Robredo ay unang nakilala sa publiko nang maging Bise Presidente ng Pilipinas mula 2016 hanggang 2022. Bago pa man siya pumasok sa politika, si Leni ay isang abogado at nagtrabaho sa sektor ng civil society. Nagtapos siya ng abogasya mula sa University of the Philippines College of Law at nakapagtrabaho sa mga programang nakatutok sa pagpapabuti ng kalagayan ng mga kababaihan, mga bata, at mga mahihirap. 

     Bilang Bise Presidente, ipinakita ni Leni Robredo ang kanyang dedikasyon sa paglilingkod sa bayan. Isa sa mga pinakanakamalayang proyekto na kanyang pinangunahan ay ang Angat Buhay program, ang pinakamalaking non-government organization na tumutok sa pagtulong sa mga lokal na komunidad. Sa ilalim ng programang ito, nagsagawa siya ng mga inisyatiba para sa mga kababaihan, kabataan, at mga sektor na hindi gaanong nabibigyan ng pansin.

         Bilang Bise Presidente, pinangunahan ni Leni ang ilang proyekto na tumutok sa edukasyon, kalusugan, at kabuhayan, tulad ng Biyayang Pag-asa at Free Wi-Fi for All na nakatulong sa mga mahihirap na komunidad, lalo na sa panahon ng pandemya. Pinuri siya sa kanyang pagpapakita ng malasakit sa mga naapektuhan ng kalamidad at sa pagbibigay ng tulong sa mga pook na hindi naaabot ng iba pang ahensya ng gobyerno. 

       Bago pa siya pumasok sa gobyerno, si Leni Robredo ay naging bahagi ng mga non-government organizations tulad ng Rural Development Foundation at Philippine Business for Social Progress. Ang kanyang mga hakbang at proyekto ay laging nakatutok sa mga marginalized na sektor, lalo na ang mga kababaihan at mga komunidad sa kanayunan. 

       Isa sa kanyang pinakamahalagang tagumpay ay ang pagtulong sa mga maliliit na negosyante at mga kooperatiba upang mapabuti ang kanilang kabuhayan. Sa mga organisasyong ito, napatunayan niya ang kanyang kakayahan sa pagpapalago ng mga proyekto na nakikinabang ang buong komunidad.

        Si Leni Robredo ay hindi lamang isang politiko kundi isang simbolo ng may malasakit at dedikasyon sa pagtulong sa mga kababayan. Sa kanyang mga ginawa at patuloy na ginagampanan, itinuturing siyang inspirasyon ng bawat Pilipino na nagsusumikap para sa mas makatarungan at mas maunlad na lipunan. Ang kanyang buhay at serbisyo ay nagpapakita na ang tunay na lider ay hindi lamang nakaupo sa mataas na posisyon kundi may malasakit at ginagampanan ang kanyang tungkulin nang tapat at buong puso.

NASA GAWA, HINDI SA SALITA

 

PAGKAKAIBA AT PAGKAKAPAREHO NG MAIKLING KWENTO, TULA, NOBELA PAGDATING SA FORMAT NG PAGSUSURI

 

SERBISYO NI LENI ROBREDO, SA BAHA'Y TODO

 

Sa kabila ng mga pambabatikos na natatanggap, patuloy na pinatunayan ni dating Bise Presidente Leni Robredo ang kanyang dedikasyon sa paglilingkod sa mga nasalanta ng bagyong Kristine. Sinuong niya ang baha sa Naga City, Camarines Sur upang personal na maghatid ng tulong sa mga apektadong residente. 

Isa ang Camarines Sur sa mga probinsyang lubhang naapektuhan ng pananalasa ng bagyong Kristine noong Oktubre 29, 2024. Maraming kabahayan ang nawasak, at marami ang napilitang lumikas. Sa pamamagitan ng Angat Buhay Foundation at sa pakikipagtulungan ng Kaya Natin! Movement for Good Governance and Ethical Leadership, si Atty. Leni at ang kanyang mga volunteers ay nagbigay ng malinis na tubig at relief goods sa mga nasalanta. Ang mga larawang kuha ni Egine Oquindo Baral, na ibinahagi ng Kaya Natin! sa Facebook, ay nagpapakita ng kanilang matinding determinasyon sa kabila ng maputik at mataas na baha. 

Ang pagkakaisa ng Angat Buhay Foundation at Kaya Natin! ay nagsilbing inspirasyon sa komunidad na magpatuloy sa pagbangon mula sa pinsalang dulot ng bagyo. Patuloy na nagsasagawa ng iba't ibang relief operations si Robredo upang masiguro ang pangmatagalang suporta sa mga komunidad na nangangailangan. Ang kanyang walang sawang pagtulong ay patunay ng tunay na malasakit at dedikasyon sa kapakanan ng kanyang mga kababayan.

MALING AKALA

Sa laging pagdaan ni Mia sa parke tuwing umaga, napapansin niyang palagi siyang tinititigan ng isang lalaki sa ilalim ng puno. Minsan pa nga ay ngumiti siya rito, nagbabakasakaling makakuha ng sagot sa kanyang kutob, baka gusto rin siya ng lalaki.

Isang araw, nagpasya siyang lapitan ito. Kinakabahan siyang nagpakilala, ngunit napansin niyang hindi ito tumugon sa kanyang mga galaw. Nagsalita siya nang mas malinaw, at sa wakas, nagsalita rin ang lalaki, ngumiti at sinabing, "Pasensya ka na, hindi ko makita ang itsura mo, bulag ako mula pagkabata."

Biglang humapdi ang mukha ni Mia sa hiya. Lahat ng inakala niya'y nawala dahil maling akala. 

SOCIAL MEDIA STAR, BAGONG MUKHA SA POLITIKA?

SINTESIS

Sa nalalapit na halalan sa 2025, nagiging usap-usapan ang pagpasok ng mga social media influencers o content creators sa politika, tulad nina Deo Balbuena (aka Diwata) bilang fourth nominee ng Vendors partylist at Rosemarie Bulaklakin (aka Rosmar Tan) bilang konsehal sa Maynila. Ayon sa mga analyst, bahagi ito ng natural na paglawak ng media influence, ngunit may pangamba rin na baka mas maging pokus ng mga social media star ang pagpaparami ng followers kaysa sa pagsisilbi sa bayan. Pinapaalalahanan ni Prof. Erwin Alampay ang mga botante na tingnan ang tunay na intensyon at dedikasyon ng mga kandidato, hindi lamang ang kanilang kasikatan online. Samantala, binibigyang-diin ng grupong Kontra Daya ang kahalagahan ng transparency ng mga kandidato ukol sa kanilang mga plataporma, mga tagasuporta, at kaalyado.

Sa isasagawang halalan mas makabubuti kung ang mga tatakbo sa politika ay yaong may malawak na kaalaman sa batas at karanasan sa pamamahala. Ang politika ay nangangailangan ng seryosong pag-intindi sa mga proseso ng gobyerno at responsibilidad na masugid na paglingkuran ang mga mamamayan. Ang popularidad sa social media ay maaaring makatulong sa kampanya, ngunit hindi ito sapat na batayan para sa pagiging epektibong lider. Mahalaga rin ang kaalaman sa pagsusuri ng mga isyu at paggawa ng desisyon, na hindi madaling makuha kung wala ang tamang pagsasanay at pag-unawa sa batas.